Spots
NederlandsEnglish
Meld u aan voor de SPOTS nieuwsbrief
Tijger - Tiger Temple - 05
mainKader

SPOTS en verantwoorde natuurbescherming

De naam 'SPOTS' heeft meerdere betekenissen. Officieel staat het voor Save and Protect Our TreasureS maar de naam verwijst ook naar de vlekken (spots) die bij vele katachtigen aanwezig zijn, naar in de 'spots'  zetten (publiciteit zoeken voor de bedreigde katachtigen) en naar 'plekken'. Hiermee bedoelen we dat wij mensen willen attenderen op plaatsen (in het Engels 'spots') op de wereld waar daadwerkelijk iets gedaan wordt voor natuurbescherming. Want helaas bestaan er heel veel projecten die claimen iets te doen voor natuurbescherming maar die vooral goed zijn voor zichzelf.

Knuffelen met wilde dieren (info op speciale website)
Er zijn ontelbare plaatsen waar je als vrijwilliger of als toerist in nabije aanwezigheid van (jonge) dieren kunt komen en wie wil dit nu niet? Knuffelen met een tijger, met een leeuw wandelen of een cheetah de fles geven - het spreekt tot de verbeelding en heeft op ons mensen een grote aantrekkingskracht. Toch heeft dit alles niets met natuurbescherming te maken en draagt het vaak weinig tot niets bij aan het welzijn van het dier. SPOTS geeft daarom voorlichting over dit onderwerp. Dat doen wij via onze website www.knuffelfarms.nl, onze social mediakanalen en door aanwezig te zijn op evenementen zoals de Vakantiebeurs. Ook voeren wij een actieve lobby bij de reiswereld om zo ook reisorganisaties te motiveren hun klanten voor te lichten.

Leeuwenwelpen eindigen vaak in jachtindustrie
De projecten waarbij je in nabij contact kunt komen met wilde dieren, vertellen mooie verhalen. Dat de dieren die je ziet, gevonden zijn in het wild (verlaten door hun moeder of de moeder is gedood), dat de dieren onderdeel zijn van een fokprogramma en dat ze vroeg of laat worden uitgeplaatst in het wild. Over het algemeen zijn dit mooie verhalen die echter weinig met de werkelijkheid te maken hebben. Het is een feit dat er in Afrika een levendige jachtindustrie bestaat (zie 3e foto). Deze is vooral gericht op leeuwen. In deze jacht gaat het om de trofee, in het geval van de leeuw zijn kop. Vooral mannelijke leeuwen zijn in trek omdat zij de bekende manen hebben. Deze manen zijn echter pas volgroeid als de leeuw ca. vijf jaar oud is. Tot die tijd kost deze leeuw dus alleen maar geld. Dat wordt in sommige gevallen opgelost door de jonge welp in te zetten op plaatsen waar vrijwilligers en toeristen met hem kunnen knuffelen. Maar vroeg of laat wordt dit dier dus ingezet als jachtobject en eindigt hij dus aan de muur of als haardkleedje. Zie ook link onderaan naar de pagina Canned hunting en knuffelfarms.

Wandelen met leeuwen
Op veel plaatsen in Afrika zoals Zambia en Zimbabwe kun je wandelen met leeuwen. Het verhaal dat vertelt wordt, zit goed in elkaar en richt zich op het gegeven dat de leeuw met uitsterven wordt bedreigd. Vandaar dat deze projecten, aldus eigen zeggen, een fokprogramma voor leeuwen hebben opgezet. Uiteindelijke doel: terugplaatsing van leeuwen in het wild. Om dat te kunnen bereiken, aldus deze projecten, moeten de gefokte welpen enkele stadia doorlopen. 

Er is dus een intensief fokprogramma. De welpen worden op jonge leeftijd bij hun moeder weggehaald om vervolgens geplaatst te worden bij mensen. De motivatie hiervan is dat de leeuw zo leert onderdeel van een pride (groep) te zijn en zijn plaats in de groep leert definiëren. Als de leeuw ca. 1 - 1½ jaar oud is, wordt hij bij mensen weggehaald. Motivatie: hij gaat dan een volgende fase in waarbij hij bij andere leeuwen wordt geplaatst en ze langzaam aan leren 'wild' te worden. Uiteindelijke doel: uitplaatsing in het wild in landen/gebieden waar ze vraag hebben naar leeuwen.

Als je logisch gaat nadenken, is dit een vreemd verhaal:
  • De welpjes worden op jonge leeftijd (meestal al enkele dagen na geboorte) weggehaald bij hun moeder. In het wild blijven ze maanden/jaren bij hun moeder dus dit moet voor beiden een traumatische gebeurtenis zijn.
  • Wat is het doel en nut om de welp bij mensen te plaatsen. Aldus het project omdat ze dan onderdeel worden van een 'pride'. In onze ogen een vreemd verhaal want een mens is geen leeuw en dit is dus geen natuurlijk verschijnsel.
  • Vervolgens moeten de welpen op 1½ jarige leeftijd weer ontwennen aan mensen. Waarom laten ze hen dan eerst wennen aan mensen?
  • Waarom de leeftijd van 1½ jaar? Zogenaamd omdat ze dan klaar zijn voor de volgende fase maar in werkelijkheid omdat de leeuw vanaf die tijd onberekenbaar is en dus gevaarlijk voor mensen. Steeds vaker komen er berichten naar buiten over aanvallen van knuffelwelpjes op mensen, zie voor een artikel hier.

Deze projecten snappen wel dat het voor mensen een unieke ervaring is om in dichtbij contact te zijn met vertederende welpen. Maar ze weten ook dat ze een mooi verhaal moeten vertellen. Vandaar de verhalen over groepsvorming, terugplaatsing in het wild etc. Ze spelen handig in op het gegeven dat de leeuw inderdaad met uitsterven wordt bedreigd. Door te zeggen dat zij bezig zijn met een fokprogramma en het terugplaatsen van leeuwen, legitimeren zij hun projecten. Feit is dat tot op heden er nog geen leeuw in het wild is teruggeplaatst. Laat staan dat zij naar andere landen zijn overgebracht. Als je hier naar vraagt, geven de projecten aan dat de leeuwen nog niet helemaal klaar zijn voor hun terugplaatsing. Ze moeten nog enkele stadia doorlopen. Toch bestaan deze projecten al jarenlang. Je zou denken dat er nu inmiddels wel al leeuwen klaar zijn voor terugplaatsing en als er leeuwen zijn die vroeg of laat teruggeplaatst gaan worden, waarom moet je dan steeds nieuwe leeuwen bijfokken? Het gaat inmiddels al om tientallen leeuwen die gefokt zijn.

Visie SPOTS
Het is waar dat roofdieren, waaronder de leeuw, met uitsterven worden bedreigd. Maar ze worden vooral bedreigd omdat mensen ze doodschieten omdat ze hen als een gevaar zien. Landen zitten er dus niet op te wachten om er nieuwe roofdieren zoals leeuwen bij te krijgen. Omdat het probleem er niet mee wordt weggenomen; namelijk dat roofdieren zoals leeuwen zich vergrijpen aan de veestapel van mensen of omdat mensen hem doodschieten uit angst. Bovendien: er zijn roofdieren zoals leeuwen in het wild. Regeringen hebben moeite genoeg om deze dieren te beschermen. Die zitten er echt niet op te wachten om er nieuwe roofdieren bij te plaatsen. Als we daadwerkelijk begaan zijn met het welzijn van roofdieren zoals leeuwen, laten we dan die gebieden helpen die al leeuwen hebben. Bijvoorbeeld door educatieprogramma's op te zetten of praktische hulp te bieden aan boeren die last ondervinden van leeuwen. Het laatste punt van kritiek op dit soort projecten is dat het maar zeer de vraag is of deze (halftamme) leeuwen geschikt zijn om uit te plaatsen. Zij zijn gewend geraakt aan mensen. Ook de IUCN (bekend van de Rode Lijst van bedreigde diersoorten (waar ook de leeuw op is vermeldt), heeft zich via hun Cat Specialist Group tegen dit soort projecten uitgesproken.

Onder het mom 'fokcentrum' worden heel veel dingen goedgepraat. Feit is dat het heel erg lastig is om dieren terug te plaatsen in het wild. Daar gaat een uitgebreid programma aan vooraf dat ook nog eens heel veel geld kost. Probleem ligt er o.a. in dat er weinig leefruimte is voor roofdieren. Dit geldt al voor de wilde dieren dus zeker voor halftamme dieren. Zeker dieren die gewend zijn geraakt aan mensen, maken weinig kans het te overleven in het wild. Vandaar dat het bijna nooit gebeurt dat er gefokte dieren worden teruggeplaatst in het wild. Natuurbeschermingsorganisaties plaatsen dieren terug maar dat gaat bijna altijd om dieren die ooit uit het wild kwamen. Lees hier uitspraken van Born Free over dit onderwerp.

Tiger Temple
Een ander voorbeeld van hoe dieren worden uitgebuit is de Tiger Temple in Thailand. Nog steeds massaal bezocht door toeristen omdat het oogt als een waar sprookje. Boeddhistische monniken die erin slagen met zachte hand 'the beast of the jungle', de tijger, te temmen zodat deze door toeristen benaderbaar zijn. Je kunt met ze op de foto en met ze knuffelen en draagt, aldus de monniken, gelijk bij aan natuurbescherming. Met het geld dat zij uit het toerisme ontvangen, kan de ernstig bedreigde tijger geholpen worden. Maar ook hier blijkt dat het verhaal wel erg mooi  wordt voorgesteld. Vele verhalen zijn reeds bekend dat de tijgers gedrogeerd zijn en in sommige gevallen zelfs geslagen. Er wordt een levendige illegale handel veronderstelt in deze tempel en de tijgers zijn hiervan de dupe.

Wees kritisch
Contactmomenten met (wilde) dieren, kunnen nuttig zijn. Ambassadeurdieren kunnen een belangrijke educatieve rol spelen en op die manier aandacht vragen voor hun in het wild levende familieleden. Maar het moet dan wel gaan om echte ambassadeurdieren: enkele exemplaren die hierop getraind worden en die voor vele jaren ingezet kunnen worden als ambassadeur. Op het moment dat je als toerist of vrijwilliger altijd kunt knuffelen met nieuwe en jonge dieren, dan moet je alert zijn! Dit impliceert namelijk een fokprogramma en dat is alleen maar zinnig als er daadwerkelijk dieren worden uitgezet in het wild. En dat komt, zoals boven al aangestipt, zelden voor. Hoewel een project dit altijd zal claimen, kun je daar kritische vragen over stellen, zoals:
  • Hoe vaak heeft dit project gefokte dieren uitgeplaatst?
  • Hebben ze daar bewijzen van (waar is dit dan gebeurd)?
  • Hoe vaak hebben ze nieuwe dieren?

Knuffelen met wilde dieren - vooral leuk voor onszelf
Eigenlijk is het heel simpel. Als je logisch gaat nadenken besef je dat het knuffelen of wandelen met wilde dieren, vooral leuk is voor ons. Daarvoor hoef je alleen maar te kijken naar onze eigen huiskat. Dat is over het algemeen geen knuffelaar en als hij dat wel is, is hij dat op zijn eigen voorwaarden. Je kunt een kat niet zomaar oppakken, op schoot  zetten en hem gedwongen uren aaien. De kat bepaalt wanneer hij dit wil en dat maakt dat ware kattenliefhebbers nu juist zo lyrisch zijn van dit dier. Ze zijn zo lekker eigenzinnig met een eigen karakter. Waarom denken we dan toch dat hun grotere, wilde familieleden er wel op zitten te wachten om door ons geknuffeld te worden? Wij mensen zijn geen enkele meerwaarde voor het dier, verminderen zelfs hun kansen op overleving door nabij contact.

Wat doet SPOTS?
Als stichting die zich inzet voor de wilde katachtigen, gaat het ons aan het hart dat er projecten zijn die claimen iets voor deze dieren te doen maar er vooral zelf beter van worden. Wij geven daarom voorlichting over dit soort plaatsen en praktijken. Dat doen wij via onze website www.knuffelfarms.nl, onze social mediakanalen en door aanwezig te zijn op evenementen zoals de Vakantiebeurs. Ook voeren wij een actieve lobby bij de reiswereld om zo ook reisorganisaties te motiveren hun klanten voor te lichten. We hebben daartoe een speciale flyer ontwikkeld (zie de links onderaan). Daarnaast lobbyen we actief bij organisaties die vrijwilligerswerk aanbieden. Ook hier worden nog vele projecten aangeboden waarbij je als vrijwilliger altijd in contact staat met jonge dieren. Wij proberen als tegenhanger projecten aan te bieden waar je verantwoord vrijwilligerswerk kunt doen. Lees meer over verantwoord vrijwilligerswerk via de onderstaande link Vrijwilligerswerk in het buitenland - Werken met de Big Cats.

Extra website
Tot slot hebben wij een speciale website ontwikkeld die gaat over dit onderwerp: www.knuffelfarms.nl. Hier kunt u recente artikelen vinden over knuffelfarms en het daaraan verwante canned hunting, als ook informatie over verantwoorde projecten.
  Verantwoord op vakantie naar Afrika (Flyer) >
Canned hunting en knuffelfarms >
Video - Canned lion hunting to stay >
Website - Wildlife Extra Walking with lions - Conservation or abuse >
Nieuwsbericht - Opnieuw onderzoek naar de Tiger Temple in Thailand >
Alle mogelijkheden Vrijwilligerswerk in het buitenland >
Website - Stichting SPOTS Knuffelfarms >