Spots
NederlandsEnglish
Meld u aan voor de SPOTS nieuwsbrief
Cheetah, Afrikaanse - Suzanne - 04
mainKader

Cheetah - Aziatische cheetah

De Aziatische cheetah is een bedreigde ondersoort van de cheetah (Acinonyx jubatus). In heel Azië is de cheetah inmiddels uitgestorven. Naar schatting leven er ca. 70 (begin 2013) in Noord-Iran waar deze cheetah zich vooral schijnt te concentreren rondom de Kavirwoestijn. Deze ondersoort is zo ernstig bedreigd dat deze op de Rode lijst van het IUCN vermeld is met de status "Critically Endangered" (ernstig bedreigd). De Aziatische cheetah wordt heel concreet dus direct met uitsterven bedreigd!

Taxonomie
Rijk: Animalia (dieren)
Stam: Chordata (gewervelden)
Klasse: Mammalia (zoogdieren)
Orde: Carnivora (vleeseters)
Familie: Felidae (katachtigen)
Geslacht: Acinonyx - dit geslacht omvat 1 soort
Soort: jubatus
Ondersoort: venaticus

Wetenschappelijke naam
Acinonyx jubatus venaticus.

Is de cheetah in Iran hetzelfde als de cheetah in Afrika?

Er is nog ontzettend weinig bekend over de Aziatische cheetah. Ooit werd gedacht dat deze cheetah dezelfde levensstijl zou hebben als de Afrikaanse familieleden in Afrika en dacht men dus ook dat in Iran de cheetah te vinden zou zijn in gebieden waar gazellen leven. In Afrika is dit immers de belangrijkste prooi van de cheetah.

Al snel werd duidelijk dat de cheetah in Iran is uitgeweken naar gebied waar weinig mensen leven en vooral leeft van prooidieren zoals het wilde schaap. Uit recent onderzoek, uitgevoerd door Iranian Cheetah Society (ICS), is verder duidelijk geworden dat de aanwezigheid van de cheetah in Iran niet alleen door prooidichtheid wordt bepaald. Beschutte plekken van waaruit de cheetah een prooi kan besluipen, blijken nog belangrijker. Zo kan het dus zijn dat in gebieden met veel gazelles minder cheetah's leven dan in gebieden met weinig gazelles.

Het uiterlijk van de Aziatische cheetah
Natuurlijk lijken alle ondersoorten van de cheetah zeer veel op elkaar. Eén van de verschillen tussen de Afrikaanse en Aziatische cheetah is dat de traansporen bij de laatste dikker zijn dan die van de Afrikaanse cheetah. De kop van de Aziatische cheetah is wat smaller en minder rond van vorm. De vacht is dikker; de weersomstandigheden zijn in sommige gebieden in Iran anders. De cheetah's in Iran zijn bekend met sneeuw en lage temperaturen.

Leefomgeving
Ook hier zijn er verschillen. De Afrikaanse cheetah leeft graag in open grasvlakten; de savannes. De Aziatische cheetah daarentegen is vooral te vinden in de uitgestrekte heuvelachtige halfwoestijnen, woestijnen en bergachtige gebieden waar prooidieren voorkomen zoals het wilde schaap, de wilde geit en ook de gazelle.

Voedsel
Uit onderzoek blijkt dat de belangrijkste prooidieren van de Aziatische cheetah het wilde schaap (Mouflon - zie 4e foto), de wilde geit en de Jebeergazelle zijn. Maar ook hazen en soms zelfs hagadissen staan regelmatig op het menu. De lokale bevolking gelooft dat ook hun vee en kamelen door de cheetah wordt aangevallen maar uit onderzoek blijkt dat dit slechts zeer zelden het geval is (gezien de grootte van deze dieren).

Gedrag

Tot nu toe zijn er geen opmerkelijke verschillen in gedrag tussen de cheetah in Iran en die in Afrika vastgesteld.

Voortplanting
Is er bij de Afrikaanse cheetah geen specifieke paartijd, bij de Aziatische cheetah is de paartijd voornamelijk in december. In maart-april worden dan na een draagtijd van ongeveer drie maanden 3 tot 4 jongen geboren.

De situatie van de cheetah in Iran
De Republiek Iran beschouwt de cheetah in haar land als een belangrijk onderdeel van haar natuurlijke en culturele erfgoed. De cheetah is daardoor de afgelopen jaren symbool geworden van diverse organisaties die het dier hier voor uitsterven willen behoeden. Er zijn inmiddels een aantal organisaties die zich specifiek inzetten voor de cheetah in Iran. Zo is er de Iranian Cheetah Society (ICS) die zich vooral richt op educatie en samenwerking met de lokale bevolkingen. Want net als in veel andere landen waar cheetah's leven, heersen er nog veel vooroordelen over deze katachtige bij de lokale bevolking. Juist de bevolking van deze gebieden zijn belanrijk voor de overleving van deze ondersoort. De Aziatische cheetah leeft grootendeels buiten de beschermde gebieden die ook nog een ver uit elkaar liggen.

Volgens alle betrokken instanties zijn de aantallen cheetah's sinds de Revolutie in 1979, zeer ernstig afgenomen. Na dit jaartal verstigden mensen zich steeds vaker in gebieden waar ook de cheetah leefde. Hierdoor onstond strijd tussen mens en dier om leefgebied. Ook vee werd steeds vaker op het land geïntroduceerd. Iran, met veelal woestijngebied, werd hierdoor overbegraasd. Wat ertoe leidde dat de prooidieren van de cheetah in aantallen afnamen. De cheetah werd hierdoor meer en meer teruggedrongen naar gebied die eigenlijk niet zo geschikt voor hen zijn (heuvelachtig, woestijn met minder water en prooidieren voorhanden).

Een resultaat hiervan was dat de cheetah moest uitkijken naar andere prooien. Het wilde schaap en de wilde geit hadden veel minder te maken gehad met mensen omdat ze leefden in onherbergzaam gebieden. Omdat deze prooidieren nog in ruim voldoende mate aanwezig waren, werden zij het hoofdmenu van de cheetah.

Gefragmenteerd landschap
De cheetah in Iran moet dus overleven in vrij vijandig landschap onder moeilijke omstandigheden. Wat de situatie verergert, is het feit dat de gebieden waar deze cheetah's leven, ernstig gefragmenteerd zijn. Om van het ene naar het andere gebied te komen, moet vaak over land van mensen getrokken worden en dit is niet zonder risico's. Jaarlijks worden er tevens ca. 10 cheetah's gedood door autoaanrijdingen (aantal bekend begin 2011), zoals de onderste foto laat zien.

Wat doet Stichting SPOTS
SPOTS ondersteunt de Iranian Cheetah Society (ICS). Hiermee helpen we niet alleen de Aziatische cheetah maar ook de Perzische panter (luipaard). Meer informatie kunt u vinden in onderstaande links. Uiterlijke verschillen Aziatische - Afrikaanse cheetah >
Word adoptie ouder van Mr Kushki >
Iranian Cheetah Society >
De Perzische panter >
Word donateur >
Nieuwsartikelen cheetah >
Nieuwe feiten over Iran cheetah >
Video: Cheetah in Miandasht Wildlife Refuge 2010 >
Video: Cheetahjongen in Miandasht Wildlife Refuge >
Video: In 1939 werd de cheetah in India nog voor de jacht gebruikt >