Spots
NederlandsEnglish
Meld u aan voor de SPOTS nieuwsbrief
Katachtigen - Onze katten - luipaard, leeuw en cheetah
mainKader

Vrijwilligerswerk in het buitenland - werken met de Big Cats

Wij ontvangen veel e-mails van mensen die willen werken met wilde katachtigen in het buitenland. Graag willen wij mensen uiteraard zoveel mogelijk helpen de juiste keuze te maken omdat er wel een aantal zaken zijn waar je rekening mee moet houden, mocht je aan de slag willen als vrijwilliger bij een buitenlands project.

Hou er rekening mee dat het bijna altijd gaat om betaald vrijwilligerswerk
Daar zijn heel goede redenen voor. Allereerst zijn stichtingen afhankelijk van donaties en ontvangen ze geen regeringssteun. Maar, ze hebben wel projecten die geld kosten. Met de inkomsten uit vrijwilligerswerk kan ontzettend veel gedaan worden voor wildlife. Jouw geldelijke bijdrage helpt dus! Ten tweede steekt een project de nodige energie in het wegwijs maken van de vrijwilliger en daar moet wat tegenover staan.

SPOTS - plaatsen op de wereld waar wél aandacht is voor natuurbescherming
De naam van onze stichting, SPOTS, is niet zomaar gekozen en heeft meerdere betekenissen. Het staat voor Save and Protect Our TreasureS maar staat ook voor "plaatsen" (in het Engels betekent spots ook "plaatsen"). Stichting SPOTS probeert via voorlichting aandacht te vragen voor die plaatsen op de wereld waar daadwerkelijk iets gedaan wordt voor natuurbescherming. Interactie met dieren is een unieke ervaring maar wij gaan ervan uit dat vrijwilligers ook graag willen dat hun geldelijke bijdrage en actieve inzet uiteindelijk bijdraagt tot de bescherming van de door hun zo geliefde diersoort in het wild. Dieren opvangen en verzorgen is leuk maar moet altijd ondergeschikt zijn aan het grotere doel: daadwerkelijke natuurbescherming. Uiteindelijk gaat het om de dieren in het wild of, zo zou het moeten zijn in onze ogen. 

Draagt het project van jouw keuze bij tot natuurbescherming?
Feit is dat er veel vrijwilligersprojecten worden aangeboden waarbij je als toerist of vrijwilliger in nabij contact kunt komen met welpen. Je kunt met welpen wandelen, knuffelen, de fles geven etc. De vraag is wat dit uiteindelijk bijdraagt aan natuurbescherming. Projecten stellen vaak dat het hier gaat om welpen die wezen zijn en dat zij later worden teruggeplaatst in de vrije natuur. Een ander veel gehoord argument is dat de welpen onderdeel zijn van een fokprogramma en later zullen worden teruggeplaatst in de vrije natuur. Dit is zeer twijfelachtig:
  • Enerzijds omdat de welpjes niets geleerd hebben van hun moeder en dus ook geen kans hebben te overleven (zeker niet als ze gewend zijn geraakt aan mensen).
  • Anderzijds omdat er voor wilde dieren al praktisch geen ruimte is. Roofdieren worden eigenlijk alleen getolereerd in afgeschermde gebieden, daarbuiten worden ze vaak gedood. Met andere woorden; er is al bijna geen leefruimte voor wilde dieren, laat staan voor (half)tamme dieren.

Waar gaan al die (tamme) welpen dus naartoe als ze groter zijn? Wat veel mensen niet beseffen is dat veel van deze knuffelwelpen eindigen in de jachtindustrie, oftewel 'canned hunting'. Meer informatie over dat onderwerp kunt u hier lezen. Als het dier niet eindigt in de jachtindustrie, zal hij zijn leven hoogstwaarschijnlijk moeten slijten in een hok. Dit alles draagt niet bij aan natuurbescherming. Maar zoals gezegd worden veel van dit soort 'knuffelwelpen' uiteindelijk verkocht aan particulieren. Dat kunnen dus ook jagers zijn. Lees hier een artikel over Ukutula, een bekend project in Zuid-Afrika waar je als vrijwilliger aan de slag kunt. Hierin wordt duidelijk dat zij welpen verkopen aan particulieren EN dat het knuffelen met welpen niet zonder gevaar is.

Projecten waarbij je kunt knuffelen of wandelen met altijd andere en vaak jonge dieren, noemen wij 'knuffelfarms'. Wij zien dit als projecten waarbij niets gedaan wordt voor de bedreigde dieren in het wild. En dat niet alleen; wij vragen ons af waar al die knuffelwelpen uiteindelijk eindigen. Wij zijn gelukkig niet de enige die vraagtekens stellen bij dit soort projecten. Ook wetenschappers verenigd in de IUCN Cat Specialist Group hebben zich recent uitgesproken tegen projecten zoals wandelen met leeuwen. Het draagt in hun ogen niets bij aan natuurbescherming. Klik hier voor dat artikel. Ook andere natuurbeschermingsorganisaties stellen vragen zoals Born Free, lees hun statement hier.

Hoe controleer je of een project "verantwoord" is?
Je kunt eigenlijk vrij gemakkelijk nagaan of een project daadwerkelijk bijdraagt aan natuurbescherming. Dit kan door bijvoorbeeld de website van het project te bestuderen. Projecten die daadwerkelijk bijdragen aan natuurbescherming hebben programma’s. Ze plaatsen dieren terug in de vrije natuur, werken samen met de lokale bevolking en hier zijn ook regelmatig reportages van te vinden op onder andere hun website. Bij navraag kunnen ze ook aantonen dat ze dieren uitgeplaatst hebben. Dit is een belangrijk punt! Het project Lion Alert bijvoorbeeld stelt dat ze leeuwen willen uitplaatsen in het wild. Bij navraag blijkt echter dat ze tot op heden, nog nooit een dier hebben uitgeplaatst in het wild. Verder hebben verantwoorde projecten vaak internationale samenwerkingen en krijgen ze steun voor hun conservation projects vanuit het buitenland. Ook bij deze projecten kom je soms in contact met dieren, heel soms met welpen. Maar dit contact is van ondergeschikt belang en je zult hier dus ook nooit een continue stroom van welpen zien die altijd de fles krijgen, waar je mee kunt wandelen, knuffelen etc.

Het is verdacht als een project altijd jonge welpjes heeft waarmee geknuffeld kan worden want dit impliceert dat er een fokprogramma is. Het is zeker verdacht als je op een website gelijk foto's ziet van mensen die met jonge leeuwen, cheetah's en luipaarden knuffelen. Want dit betekent dat er altijd jonge dieren zijn en er dus een fokbeleid is. Met als eindvraag: waar blijven al die dieren. Last but not least: als je foto's ziet van mensen die knuffelen met tijgers bij projecten in Afrika, is het helemaal duidelijk. Tijgers horen niet in Afrika en zullen daar zeker nooit uitgeplaatst kunnen worden. Deze dieren eindigen dus of in de jachtindustrie of in een hok. Triest einde voor zo'n knuffelwelp lijkt ons. Een fokprogramma is in onze ogen alleen zinnig als die dieren ook hun weg terugvinden naar de vrije natuur, en dat is vaak niet het geval.

Kortom, knuffelprojecten hebben een aantal kenmerken. Wij hebben ze samengevoegd in een document dat u hier kunt nalezen.

Win zélf informatie in
Het is goed als vrijwilliger of toerist kritisch te zijn op plaatsen waar je in direct contact met dieren kunt staan. Vragen die je zou kunnen stellen zijn onder andere:
  • Waar komen de welpjes vandaan?
  • Waar is de moeder?
  • Wat gebeurt er met de welpjes?
  • Als gezegd wordt dat ze worden vrijgelaten, waar is dat dan (zijn er "bewijzen")?
  • Zijn ze niet teveel gewend geraakt aan mensen?
  • Hoe vaak heeft zo’n project nieuwe welpen?
  • Wat draagt zo’n project nu daadwerkelijk bij aan natuurbescherming?

Visie SPOTS
Vele dieren, waaronder de wilde katachtigen, worden met uitsterven bedreigd. Mocht je daadwerkelijk begaan zijn met deze dieren, kun je het beste projecten bezoeken die bijdragen aan de bescherming van deze dieren in het wild. Een organisatie die met dieren fokt, claimt vaak dat deze dieren worden teruggeplaatst in het wild. Besef echter goed dat dit heel erg lastig is. Terugplaatsen van dieren is een kostbaar project, precies de redenen waarom dit ook zelden gebeurt. Dat ligt onder andere in het gegeven dat er praktisch geen leefruimte is voor de wilde dieren. Deze worden eigenlijk alleen getolereerd in beschermde gebieden, daarbuiten worden ze vaak doodgeschoten. Er is dus ook geen leefruimte voor halftamme dieren. Als het dan ook nog gaat om dieren die niets van hun moeder geleerd hebben en gewend zijn geraakt aan mensen, wordt het een bijna onmogelijke missie. Organisaties die bezig zijn met daadwerkelijke natuurbescherming, plaatsen alleen dieren terug die vanuit het wild komen. Met andere woorden: het klinkt leuk, fokcentrum, maar het gebeurt zelden dat deze dieren uiteindelijk in vrijheid zullen leven. Zeker als ze in nauw contact hebben gestaan met mensen. Lees hier de statement van Born Free over dit onderwerp.

We beseffen dat het zeer verleidelijk is om met wilde dieren zoals leeuwen te willen knuffelen. Maar een roofdier is geen knuffeldier en er gaat een wereld van leed schuil achter zo'n welpje. Het wordt al op enkele dagen bij de moeder weggehaald, iets dat voor beide traumatisch is. Wij mensen vormen geen enkele meerwaarde voor deze dieren en het is dus alleen leuk voor ons mensen. Echte natuurbeschermers zullen daarom het contact tussen het vrij te laten dier en de mens zoveel mogelijk minimaliseren. Dat is wellicht minder sexy dan kroelen met een welpje maar wel zo duurzaam en verantwoord. Als laatste is het belangrijk dat u beseft dat nabij contact, niet zonder gevaar is. Steeds vaker worden mensen tijdens dit soort contacten door dieren aangevallen.

Enkele tips voor projecten waar je als vrijwilliger aan de slag kunt
Er zijn veel projecten waar je als vrijwilliger aan de slag kunt. Stichting SPOTS kan in ieder geval van een aantal projecten verzekeren dat zij iets bijdragen aan natuurbescherming. Dat zijn de door ons ondersteunde projecten (Cheetah Conservation Fund, Cheetah Conservation Botswana en N/a'an ku sê). Een ander project dat daadwerkelijk bijdraagt aan natuurbescherming in Zuid-Afrika en waar je als vrijwilliger aan de slag kunt, is Umkwali. Uiteraard zijn er nog vele andere plaatsen waar je op een verantwoorde manier aan de slag kunt. Maar in onze ogen zijn projecten waar je kunt knuffelen of wandelen met altijd jonge dieren, onverantwoorde projecten.

Via deze flyer hebben we getracht alle info te bundelen die van belang is als je vrijwilligerswerk in het buitenland wilt doen. Hier is ook meer informatie terug te vinden over de door ons aangeraden projecten. Projecten waarbij we zeker weten dat jouw inspanning en geldelijke bijdrage daadwerkelijk terugvloeit naar natuurbescherming in het wild. Meer informatie over deze projecten vind je hier

Vrijwilligerswerk in Nederland - waarom is ook dit hard nodig?
Ook in Nederland hebben de wild cats hard hulp nodig. Vaak is er genoeg deskundig personeel aanwezig bij onze projecten in het buitenland. Maar om hun werk te kunnen doen, hebben zij fondsen en achtergrondondersteuning nodig, zoals bijvoorbeeld van Stichting SPOTS. Wij zijn op onze beurt weer geheel afhankelijk van vrijwilligers, zeker omdat wij geen betaalde beroepskrachten kennen. Daarnaast is het ontzettend belangrijk dat mensen in Nederland weten dat het slecht gaat met de katachtigen. Kortom, hulp geven aan hen is ook belangrijk in Nederland zelf!

Hier is meer informatie te vinden over vrijwilligerswerk bij Stichting SPOTS. Alle mogelijkheden Vrijwilligerswerk in het buitenland >
Knuffelen met roofdieren is geen natuurbescherming (Flyer) >
Voorbeelden van knuffelfarms en hun kenmerken >
Wat te doen als je met Wandelen met leeuwen in aanraking komt - Columbus >
Waarom je niet knuffelt met leeuwen - Oog voor Zuid-Afrika >
Canned hunting en knuffelfarms 2014 >
GoodBadUglyList - Goede en slechte projecten >
Video - Canned Hunting >
Website - EenVandaag - Tijgers in Thaise tempel uitgebuit >
Website - Stichting SPOTS - Knuffelfarms >
Captive lion reintroduction programs - Conservation myth - Panthera >
Walking with lions - Conservation or abuse >
Is walking with lions good conservation, probably not - Africa Geographic >
Couple hospitalised after lion cub fun - News24 >